Grids Package

Op 10 december presenteerde de Europese Commissie het European Grids Package om de Europese energie-infrastructuur toekomstbestendig te maken. In samenhang met de Clean Industrial Deal en het Actieplan voor Betaalbare Energie moet het grensoverschrijdende elektriciteitsstromen verbeteren, goedkopere en schonere energie integreren en elektrificatie versnellen om de afhankelijkheid van ingevoerde fossiele brandstoffen te verminderen.

Het pakket versterkt de Europese aanpak van infrastructuurplanning, versnelt acht prioritaire grensoverschrijdende projecten onder de naam Energy Highways, vereenvoudigt vergunningverlening en stimuleert eerlijke kostenverdeling en publieke en private investeringen. Het richt zich op structurele knelpunten zoals beperkte interconnectie, hoge en uiteenlopende energieprijzen, fossiele afhankelijkheid en grote investeringshiaten. Tot 2040 is ongeveer €1,2 biljoen nodig voor elektriciteitsnetten en €240 miljard voor waterstofnetwerken.

Het pakket omvat de volgende initiatieven:

1. Een communicatiedocument met de strategische visie van de Commissie.

2. Een wetgevingsvoorstel tot herziening van de TEN-E-verordening.

3. Een wetgevingsvoorstel tot herziening van de Hernieuwbare-energierichtlijn om vergunningen te versnellen.

4. Richtsnoeren voor Contracts for Difference.

5. Richtsnoeren voor efficiënte netaansluitingen.

6. De start van de acht Energy Highways, eerder aangekondigd in Ursula von der Leyen’s State of the Union in 2025.

Een volledige briefing van het pakket is hier te vinden. 

Aankomende stappen:

• De wetgevingsvoorstellen gaan via de gewone wetgevingsprocedure naar het Europees Parlement en de Raad van de EU, waar beide instellingen een positie zullen innemen voordat inter-institutionele onderhandelingen (trialogen) starten. De bijbehorende richtsnoeren zijn niet bindend en worden aan de lidstaten toegezonden. 
• In het Europees Parlement staat de ITRE-commissie stemming van het ontwerpverslag over de herziening van de TEN-E-verordening gepland voor 10 september, met een plenaire stemming in oktober.

Reeds plaatsgevonden:

• Op 10 september keurde de Industriecommissie (ITRE) het rapport over de TEN-E verordening goed. Er is geen plenaire stemming voorzien. Het door de commissie aangenomen verslag vormt de basis voor de triloogonderhandelingen.
• Op 8 juli werd bevestigd dat het Europees Parlement triloogonderhandelingen opent over de vergunningsrichtlijn van het Grids Package, na het verstrijken van de bezwaartermijn onder de vereenvoudigde procedure. Geen plenaire stemming was dus nodig.
• Op 2 juli nam de ITRE-commissie de vergunningsrichtlijn met een grote meerderheid aan.
• Op 26 juni namen de lidstaten hun positie aan over het Grids Package (vergunningsrichtlijn/Permitting Directive en TEN-E). Zweden en Frankrijk onthielden zich, Spanje ook op het permitting-besluit.
• Op 23 juni nam de milieucommissie (ENVI) haar advies aan over de TEN-E verordening. 
• Op 27 april heeft Europees Parlement Rapporteur Tsvetelina Penkova (S&D, BG) haar ontwerpverslag over de herziening van de TEN-E-verordening gepubliceerd. Het ontwerpverslag begrenst het gebruik van congestie-inkomsten door te stellen dat opbrengsten uit interne biedzones (binnen lidstaten) niet verplicht hoeven te worden ingezet voor grensoverschrijdende infrastructuur. Tegelijk verhoogt het de reserveplicht voor niet-bestede congestie-inkomsten van 25% naar 35%. 
• Op 24 april 2026 hebben de voorzitters van de Raad, het Parlement en de Commissie de roadmap “One Europe, One Market” ondertekend. Met deze roadmap leggen de drie instellingen streefdata vast voor het bereiken van politieke akkoorden over een aantal dossiers. Voor het Europese Grids-pakket is de streefdatum bepaald op het derde kwartaal van 2026.
• Op 23 april 2026 heeft Publyon vernomen dat het industrie-comité (ITRE) van het Europees Parlement de stemming over het verslag voor de vergunningsrichtlijn binnen het Grids Package heeft vervroegd naar 24 juni in plaats van 10 september. De deadline voor een compromispositie is nu 19 juni, terwijl de amendementstermijn op 11 mei blijft. De stemming over het TEN-E verslag blijft gepland op 10 september, met een plenaire stemming in oktober.
• Op 16 april heeft de energieraad gesproken over het Grids Package. Hier kwam naar voren dat Nederland, België en Luxemburg, evenals Portugal en Griekenland positief tegenover verdere centralisatie van de netplanning op EU-niveau staan. Frankrijk, Zweden, Finland, Hongarije en Slowakije zijn daar overigens zeer kritisch over.
• Op 13 april heeft Publyon de derde raadscompromistekst ontvangen rondom de Vergunningsrichtlijn in het Grids Package. Uit dit compromis blijkt dat de lidstaten de versnellingsplannen voor vergunningen willen afzwakken. Zo moeten de voorgestelde termijnen van één en drie maanden voor kleine zonneprojecten, opslag en laadinfrastructuur (tot 100 kW) worden vervangen door een uniforme termijn van zes maanden.
• Op 16 maart 2026 heeft de Energieraad gesproken over het Grids Package.
• Op 4 februari 2026 heeft het Parlement het besloten om het Industrie, Onderzoek en Energie-Comité (ITRE) de leiding te laten nemen op het Grids Package.  Het milieucomité (ENVI) had gevraagd om dit samen met ITRE te mogen oppakken, maar dit is afgewezen. 
• Op 16 december 2025 heeft het Parlement het pakket besproken tijdens de plenaire vergadering van 16 december.
• Op 15 december 2025 bespraken de energieministers het pakket tijdens de Energieraad.

• Op 28 juli vernam Publyon dat onderhandelaars in het Europees Parlement een voorlopig akkoord hebben bereikt over de TEN-E-verordening. Het zou de EVP-fractie zijn gelukt om een amendement toe te voegen om niet-benutte congestie-inkomsten te gebruiken voor de financiering van “laag-koolstof- en fossielvrije elektriciteitsopwekking”. De deadline voor compromisamendementen is naar verwachting 31 augustus, met een stemming in de industriecommissie (ITRE) op 10 september. Triloogbijeenkomsten staan voorlopig gepland op 29 september, 13 oktober, 10 november en 1 of 8 december. De trilogen over de Vergunningsrichtlijn vinden plaats op 17 oktober en 13 november.
• Op 17 juli is Publyon geïnformeerd dat de schaduwrapporteurs op het TEN-E verslag tijdens hun vergadering op 15 juli niet tot een akkoord zijn gekomen. Rapporteur Tsvetelina Penkova (S&D, Bulgarije) zou voor volgende week een nieuwe vergadering hebben ingepland om de deadline van 10 september voor de ITRE-commissie­stemming te halen. Europarlementariërs zouden geen akkoord hebben gevonden over de inzet van congestieopbrengsten, de vergunningsregels binnen TEN-E en de rol van transmissiesysteembeheerders bij het ontwerpen van het centrale scenario. Trilogen staan (voorlopig) gepland op 29 september, 13 oktober, 10 november en op 1 of 8 december. 
• Op 24 juni heeft Publyon de zevende Raadsversie van de TEN‑E‑verordening (onderdeel van het Grids Package) ontvangen. Deze versie introduceert de verplichting om bij de uitwerking van het centrale netplanningsscenario rekening te houden met nationale en regionale specificiteiten, evenals met “ieder ander relevant nationaal scenariodocument”. 
• Op 18 juni is Publyon geïnformeerd dat er geen Coreper-akkoord is bereikt over het Grids Package. Het Cypriotische voorzitterschap bereidt een zevende herziening voor (verwacht op 23 juni), na verzoeken van Zweden, Frankrijk, Finland, Polen en Bulgarije over de timing en besteding van congestieopbrengsten, en van Polen, Zweden, Finland, Litouwen, Letland en Estland over financiering van herstel van kritieke energie-infrastructuur. Het collectieve standpunt over de vergunningsrichtlijn is eveneens vastgesteld.
• Op 16 juni vernam Publyon dat de onderhandelingen over de vergunningsrichtlijn van het Grids Package in de industriecommissie (ITRE) vastlopen. EVP-schaduwrapporteur Andrea Wechsler (DE) wilde uitzonderingen op vergunningverlening “in het overwegend publiek belang” uitbreiden naar gasinfrastructuur, maar S&D, Renew en Groenen zagen dit niet als haalbare basis voor een compromis. Wechsler benadrukte dat haar amendementen vooral gericht zijn op waterstof- en biomethaaninfrastructuur, niet op fossiele brandstoffen. De ITRE-stemming over de vergunningsrichtlijn, oorspronkelijk gepland voor eind juni, wordt naar verwachting uitgesteld tot juli.
• Op 15 juni kreeg Publyon inzage in de (ontwerp) algemene aanpak van het Cypriotisch voorzitterschap over de twee dossiers van het Grids Package. De tekst handhaaft de vrijstelling voor korte termijn-stikstofemissies en past de regels omtrent congestie-inkomen weer aan.
• Op 11 juni vernam Publyon dat het Cypriotische voorzitterschap een zesde en laatste herziening van het Grids Package voorbereidt, met als doel overeenstemming voor de vergadering van energieministers op 26 juni.
• Op 10 juni kreeg Publyon inzage in de vijfde Raadsversie van de vergunningsrichtlijn, gedateerd 5 juni. De bepaling over de vrijstelling van planning, bouw en exploitatie van waterstof infrastructuur blijft onveranderd. De tekst verzwakt daarentegen de regels voor stilzwijgende goedkeuring van netwerkprojecten (inclusief waterstof), door tacit approval niet langer te verplichten maar enkel als mogelijkheid voor lidstaten te omschrijven.
• Op 8 juni ontving Publyon de vijfde Raadsversie van de TEN-E-verordening, gedateerd 4 juni. Ook hier wijzigen ze de regels omtrent congestieopbrengsten. Ook nieuw in deze versie zijn een bepaling over waterstofopslag in derde landen (artikel 4) en maatregelen voor kostendeling voor waterstofnetbeheerders (artikel 18).
• Op 27 mei werd bekend dat meerdere parlementariërs (van EVP, ECR en PfE) amendementen hebben ingediend om het artikel over stilzwijgende goedkeuring van netaansluitingen voor zonne-energie, opslag en laadpunten te schrappen uit de vergunningsrichtlijn.
• Op 20 mei werden de amendementen op het ontwerpverslag van rapporteur Penkova over de TEN-E-verordening gepubliceerd. Hieruit blijkt dat de EVP de verplichting om congestieopbrengsten te reserveren voor EU-interconnectieprojecten wil beperken tot 25% (het Commissievoorstel), en interne biedzoneopbrengsten expliciet hiervan wil vrijstellen. ECR-schaduwrapporteur Krutílek wil de rol van netbeheerders (TSO’s) bij de besteding van congestieopbrengsten versterken. Groen-schaduwrapporteur Bloss stelt voor een onafhankelijke Europese systeemplanner in te stellen voor het centrale scenario. Meerdere S&D-en Linkse parlementariërs willen ACER een auditerende rol geven over de besteding van congestieopbrengsten.
• Op 20 mei zou Zweden tijdens de Coreper I-vergadering hebben opgeroepen tot een heropening van het EU-elektriciteitsmarktontwerp vanwege het voorstel om 25% van congestieopbrengsten te herbestemmen. Italië, Hongarije, Frankrijk, Slovenië en Tsjechië zouden zich bij de Zweedse kritiek zijn aangesloten. Zweden, Frankrijk, Polen, Bulgarije en Finland zouden ook hun steun voor de bottom-up aanpak hebben herbevestigd.
• Op 18 mei kreeg Publyon inzage in een stuurnotitie van het Cypriotische voorzitterschap voor de eerste Coreper I-bespreking van het Grids Package op 20 mei. Het voorzitterschap zoekt politieke richting van lidstaten over de vier resterende twistpunten: het centrale scenario, de congestieopbrengsten, de vergunningverlening en het beperken van landgebruik voor hernieuwbare energie. Cyprus bereidt nog twee herzieningsrondes voor met het oog op een gezamenlijke positie voor 26 juni.
• Op 13 mei 2026 heeft Publyon inzage gekregen in een non-paper van Frankrijk, Polen, Bulgarije, Finland en Zweden, waarin deze lidstaten zich uitspreken tegen verdere centralisering van netwerkplanning bij de Commissie en juist pleiten voor een versterking van de bestaande regionale aanpak. De landen waarschuwen dat de top-down aanpak van het Grids Package kan leiden tot slecht afgestemde interconnecties, onderbenutte infrastructuur en hogere energieprijzen.
• Op 12 mei 2026 heeft Publyon de vierde Raadsversie van het Grids Package ontvangen. In deze herziening (gedateerd 11 mei) voegt het Cypriotische voorzitterschap een bepaling toe dat de planning, bouw en exploitatie van waterstoftransport- en distributie-infrastructuur geacht worden bij te dragen aan een langetermijnreductie van stikstofemissies en daarom geen afzonderlijke beoordeling van stikstofemissies vereisen in een toets op grond van artikel 6 van Richtlijn 92/43/EEG (Habitatrichtlijn). Dit ligt in lijn met de inzet van HBR. Daarnaast stelt het voorzitterschap voor om gevoeligheidsanalyses toe te voegen aan de TEN-E-verordening, in lijn met het ontwerpverslag van rapporteur Penkova. De verplichting om 25% van de congestieopbrengsten te reserveren voor EU interconnectieprojecten blijft onveranderd, maar er wordt een vrijstelling toegevoegd voor interne biedzonegrenzen. De vergunningsrichtlijn wordt aangepast zodat stilzwijgende goedkeuring van projecten alleen geldt voor tussenliggende stappen en niet voor eindbeslissingen.
• Op 8 mei 2026 kondigde de Zweedse energieminister Ebba Busch aan dat Zweden de modernisering van de Konti-Skan stroomverbinding met Denemarken opschort en de planning van nieuwe exportkabels stillegt, als protest tegen het Commissievoorstel om 25% van de congestieopbrengsten te reserveren voor EU-interconnectieprojecten.
• Op 8 mei 2026 werd Publyon geïnformeerd dat de Franse netbeheerder RTE stelt dat geen enkel Europees agentschap de operationele expertise of het mandaat heeft om de systeemplanning uit te voeren die nodig is voor het door de Commissie in het Grids Package voorgestelde centrale scenario.
• Op 6 mei 2026 dienden Estland, Finland, Letland, Litouwen, Polen en Zweden een non-paper in waarin zij stellen dat de eligibiliteitscriteria van het Grids Package onvoldoende zijn om fysieke, cyber- en hybride dreigingen tegen energie-infrastructuur aan te pakken. De zes landen pleiten voor een aparte categorie “weerbaarheid en bescherming van energie-infrastructuur.”
• Op 6 mei 2026 heeft Publyon vernomen dat EVP-schaduwrapporteur Virgil-Daniel Popescu (EPP, Roemenië) ervoor gepleit heeft het centrale netscenario van de Commissie via een Raadsbesluit vast te leggen in plaats van via een gedelegeerde handeling, om de uitvoering te versterken.
• Op 21 april 2026 gaf de Ierse Staatssecretaris van Landbouw, Voedselvoorziening en Maritieme Zaken, Timmy Dooley, aan dat Ierland tijdens zijn EU-voorzitterschap inzet op afronding van het Grids Package uiterlijk eind 2026. Hij noemde het pakket “het belangrijkste dossier” in de Energieraad.
• Op 20 april 2026 heeft de S&D-fractie de Europese Commissie in een brief opgeroepen een tijdelijk ‘emergency regulatory tool’ in te voeren om vergunningverlening en uitrol van kritieke elektriciteitsinfrastructuur te versnellen, met prioriteit voor off-grid oplossingen zoals flexibiliteit, opslag en demand response. Deze maatregelen moeten in lijn zijn met de uiteindelijke maatregelen binnen het Grids Package.
• Op 25 maart 2026 werd bekend dat Frankrijk eerder in februari amendementen heeft ingediend tijdens een raadswerkgroep waarin het Grids Package werd besproken. Het amendement zou de verdeling van inkomsten uit congestieheffingen moeten afschaffen.
• Op 16 maart 2026 heeft de Energieraad gesproken over het Grids Package, waarbij meerdere lidstaten kritiek uitten op het centrale planningsvoorstel van de Commissie en pleitten voor meer nationale betrokkenheid bij scenario’s voor elektriciteitsinfrastructuur. De kritiek kwam voornamelijk vanuit Italië en Polen, maar ook Frankrijk, Finland, Oostenrijk, Slovenië en Slowakije deelden soortgelijke zorgen. Spanje en Portugal pleitten juist voor een meer gecoördineerde EU-aanpak. Zweden waarschuwde daarnaast dat het deelname aan nieuwe interconnecties naar het Europese net zou kunnen heroverwegen als 25% van de congestie-inkomsten voor gemeenschappelijke EU-projecten gereserveerd blijft.
• Op 6 maart 2026 heeft Publyon twee lekken ontvangen (TEN-E & Permitting) van de Raadspositie over het Grids Package. Hierin kwam naar voren dat de Lidstaten meer inspraak willen in het ontwerp van het centrale planningsscenario van de Europese Commissie. Zij willen dat dit via implementing acts gebeurt met een rechtsbasis waar Lidstaten mee betrokken zijn. Ook zijn de Lidstaten tegen het plan van tacit approval, waarbij aanvragers compensatie kunnen krijgen als de relevante autoriteit de deadline niet haalt, en willen ze dat de verplichting om 25% van bepaalde inkomsten aan EU-energieprojecten toe te wijzen alleen geldt voor niet-bestede middelen. Op 16 maart zal het Grids Package worden besproken in de Energieraad.
• Op 3 maart 2026 heeft Publyon vernomen dat Nils Fuglsang, de rapporteur van het Grids Package, een eerste draft van zijn rapport klaar heeft liggen tegen 15 april. Rond 6/7 mei kunnen MEPs het rapport dan beoordelen, en tot 11 mei kunnen amendementen worden voorgesteld. De stem binnen ITRE zou op 10 september moeten plaatsvinden, wat betekent dat het Parlement hier tijdens de tweede plenaire sessie in oktober over kan stemmen. 
• Op 12 februari 2026 heeft Ursula von der Leyen aangekondigd dat zij tijdens de Europese Raad van 19-20 maart een roadmap met bindende deadlines zal presenteren om de wetgevingswerkzaamheden rond prioritaire concurrentiekrachtdossiers te versnellen, waaronder het European Grids Package.
• Op 11 februari 2026 is het eerste compromis van het Cypriotische Raadsvoorzitterschap over de Grids Package gelekt. Hierin staat nu dat ongebruikte inkomsten uit netcongestie moeten worden besteed in de lidstaat waar ze zijn gegenereerd, in plaats van EU-breed te worden herverdeeld. Wat betreft de richtlijn voor vergunningverleningsprocedures zijn de wijzigingen beperkt: lidstaten staan achter het opzetten van een onafhankelijke facilitator tegen Nimby (Not In My BackYard) verzet, maar ze willen niet verplicht worden deze te financieren.
• Op 10 februari 2026 heeft S&D (in de lead op het pakket) naar verluidt rapporteurs aangewezen. Tsvetelina Penkova (BUL) zal op de TEN-E verordening zitten, samen met Virgil-Daniel Popescu (EPP, ROE), Anna Stürgkh (Renew, OOS) en Michael Bloss (Greens, DUI). Niels Fuglsang (DEN) zal zich bezighouden met de richtlijn voor het versnellen van de vergunningverleningsprocedures, samen met Andrea Wechsler (EPP, DUI), Anna Stürgkh (Renew, OOS) en Michael Bloss (Greens, DUI).
• Op 28 januari 2026 sprak het Industrie- en Onderzoekscomité (ITRE) van het Parlement over het Grids Package met Eurocommissaris Dan Jørgensen (energie en huisvesting). Jørgensen gaf aan grensoverschrijdende netwerken te willen versterken via EU-brede planning, acht energie-snelwegen en snellere vergunningen. Het plan werd grotendeels positief ontvangen, met constructieve vragen over financiering, lidstatenparticipatie en mogelijke onafhankelijke planning, terwijl (radicaal)-rechtse Europarlementariërs het plan overbodig of als machtsuitbreiding bestempelden. 
• Op 16 december 2025, tijdens een plenaire sessie van het Europees Parlement, hebben Europarlementariërs gesproken over het pakket. Hieronder zijn de partijstandpunten te vinden:  
  • EPP: benadrukt de urgentie van uitbreiding en modernisering van het elektriciteitsnet om energiezekerheid, betaalbaarheid en concurrentiekracht te waarborgen. Zij pleiten krachtig voor snellere en voorspelbare vergunningprocedures en een sterkere Europese aanpak voor strategische infrastructuur. 
  • S&D: ondersteunt het versterken van het net als onderdeel van de energietransitie. Vergunningverlening mag worden versneld, maar zonder afbreuk te doen aan milieubescherming of publieke inspraak.  
  • ECR: ondersteunt maatregelen om netwerken robuuster te maken en afhankelijkheid van externe energiebronnen te verkleinen. Zij vragen forse vermindering van bureaucratie bij vergunningverlening en willen flexibiliteit voor nationale besluitvorming.  
  • Renew: dringt aan op vereenvoudigde administratieve processen en betere coördinatie tussen lidstaten en netbeheerders. Trage vergunningverlening wordt gezien als een bedreiging voor zowel klimaatdoelen als Europese industriële concurrentiepositie.
• Op 15 december 2025 heeft de Energieraad gesproken over het pakket. Het pakket is verwelkomd door veel lidstaten, met versnelling van vergunningverlening bevestigd als belangrijkste knelpunt voor veel landen. Wel waren er kritische vragen over de top-down aanpak vanuit de Commissie. Duitsland, Luxemburg en Spanje hebben gevraagd om een sector-overschrijdende benadering die ook rekening houdt met waterstofinfrastructuur, al hebben Duitsland, Litouwen en Finland hier ook benoemd dat risico-reducerende mechanismen nog ontbreken. 
• Op 10 december 2025 presenteerde de Europese Commissie het European Grids Package. 
• Van 13 mei tot 5 augustus 2025 liep er een openbare raadpleging en een oproep tot het indienen van bewijsmateriaal voor het pakket. 

• 23 juni 2026:  zes grote gas- en waterstoforganisaties roepen op voor meer aandacht aan waterstofinfrastructuur in het Grids Package.
• 10 december 2025, Hydrogen Europe staat positief tegenover het Grids Package: Hydrogen Europe verwelkomt het Grids Package waarin energie-infrastructuur centraal staat in de transitie naar betaalbare en concurrerende energie. Hydrogen Europe is positief over de aandacht voor risicodeling bij financiering, versnelde vergunningverlening en geïntegreerde systeemplanning, maar benadrukt dat waterstofnetten en -opslag nog onvoldoende worden meegenomen in de versnelde procedures. Volgens Hydrogen Europe is verdere ontwikkeling van waterstofinfrastructuur cruciaal om flexibiliteit, energiezekerheid en kostenefficiëntie in een koolstofvrij energiesysteem te realiseren.

• 17 maart 2026: position paper i.s.m. ESPO.
• 5 augustus 2025: position paper i.s.m. PoAB als antwoord op call for evidence; vragenlijst consultatie als PoR ingevuld.